Viet Nam 1963 - Tai Lieu Mat Cua My

C?ng cuộc tranh đấu đ?i quyền b?nh đẳng t?n gi?o của Phật Gi?o Việt Nam bắt đầu ở Huế với c?i chết của t?m Phật tử đ?m 8/5/1963 tại đ?i ph?t thanh, tiếp theo l? cuộc tự thi?u của H?a Thượng Th?ch Quảng Đức ng?y 11/6/1963 tại S?i G?n v? chiến dịch "nước lũ" tổng tấn c?ng ch?a chiền to?n quốc đ?m 20 rạng ng?y 21/8/1963. Ba biến cố lịch sử quan trọng của phong tr?o Phật Gi?o tranh đấu n?y dẫn đến cuộc khủng hoảng ch?nh trị trầm trọng k?o d?i nửa năm v? kết th?c bằng cuộc đảo ch?nh lật đổ ch?nh quyền của Tổng thống Ng? Đ?nh Diệm.



Khởi đầu từ lễ Phật Đản từ ng?y 8/5/1963 v? chấm dứt v?o đ?m 20 th?ng 8 năm 1963 l? cuộc tranh đấu của Phật Gi?o, tiếp sau đ? l? cuộc nổi dạy to?n diện của học sinh, sinh vi?n, v? qu?n d?n Miền Nam Việt Nam k?o d?i hơn hai th?ng được kết th?c bằng cuộc đảo ch?nh qu?n sự ng?y 1/11/1963.



Kể từ năm 1963 đến nay (2021) l? hơn nửa thế kỷ. C?c kho lưu trữ t?i liệu mật của c?c bộ Ngoại Giao, Quốc Ph?ng, v? cục T?nh b?o Trung Ương Hoa Kỳ đ? giải mật cho c?ng ch?ng v? giới nghi?n cứu được tự do tiếp cận, v?o xem hoặc truy cập điện tử, để mọi người c? thể nh?n lại một kh?c quanh của lịch sử Việt Nam một c?ch r? r?ng.



S?ch n?y gồm hai tập, tập 1 tr?nh b?y về cuộc vận động b?nh đẳng t?n gi?o năm 1963 của Phật gi?o Việt Nam v? tập 2 l? tr?nh tự thời gian xảy ra cuộc khủng hoảng Phật gi?o năm 1963 ghi theo h?nh thức bi?n ni?n sử, về c?c sự kiện từ ng?y 8/5/1963 cho tới v?i ng?y sau cuộc ch?nh biến 1/11/1963, nh?n từ ph?a ch?nh phủ hoa kỳ.



Hầu hết t?i liệu trong hai tập s?ch n?y l? những văn bản dưới h?nh thức c?ng điện, bản ghi nhớ, ph?c tr?nh được trao đổi giới hạn giữa một số ?t giới chức h?nh ph?p cao cấp của Mỹ trong Bộ Ngoai Giao, Bộ Quốc Ph?ng, Cục T?nh b?o Trung Ương, T?a Đại Sứ Mỹ tại S?i G?n, v? Thượng Viện Hoa Kỳ. C?c t?i liệu n?y bao gồm phần lớn l? t?i liệu FRUS của Bộ Ngoại Giao Mỹ - m? nội dung thường được d?ng l?m cơ sở để thiết lập ch?nh s?ch hoặc kế hoạch h?nh động cấp quốc gia, n?n độ trung thực v? t?nh ch?nh x?c của t?i liệu, d? c? lợi hay c? hại cho ch?nh quyền Mỹ, đều lu?n lu?n được người soạn thảo t?i liệu cố gắng giữ trung thực.