Dut-Lering En Stichting

Dit boek vormt de neerslag van een onderzoek naar een bijna geheel verdwenen type codices met berijmde literatuur in het Middelnederlands. Het gaat over perkamenten handschriften van klein formaat, waarin de verzen in een kolom onder elkaar geschreven zijn. Hun aantal bedraagt slechts 40 en veruit de meeste zijn slechts fragmentarisch overgeleverd. Ze worden op basis van de omvang en bindwijze in vier groepen verdeeld. Zeker bij de heel dunne boekjes, van een of enkele katernen, zal de keuze voor een eenkoloms-opmaak niet verbazen. Dat neemt volgens de auteur echter niet weg dat de handschriften standaard boektypen gevormd hebben voor de meeste van de teksten die daarin zijn overgeleverd. Vanuit deze invalshoek is de samenhang onderzocht tussen de materiele kenmerken en de inhoud van de perkamenten boekjes, en is een vergelijkend onderzoek gedaan naar de Duitse en Franstalige traditie. Dat laatste bracht onder andere het unieke karakter van het Nederlands materiaal aan het licht, vooral waar het de dunne boekjes betreft, met teksten als Die Dietsce Catoen, Dat boec van den houte en Karel ende Elegast, die een even opmerkelijke voortzetting in druk gekend hebben. Mogelijk moet hier ook een verband gelegd worden met de onderwijspraktijk, zoals het fenomeen kleine boekjes in zijn algemeenheid verklaard zou kunnen worden uit de toegenomen geletterdheid van de stedelijke bevolking in de Lage Landen. Opmerkelijk is in dit licht ook de opvoedkundige waarde die aan een populair rijmwerk als Van den levene ons heren wordt toegekend, dat bij uitstek door het kleine type handschrift vertegenwoordigd wordt. In het algemeen kan gesteld worden dat de hier bestudeerde soorten boekjes een brede verspreiding gekend moeten hebben. Dat maakt deze studie tot een intrigerende poging het gebruik van zulke handschriften in verband te brengen met onderwijs en opvoeding in de late Middeleeuwen.